Το δεύτερο ψηλότερο κύμα τσουνάμι που έχει καταγραφεί ποτέ στον κόσμο σάρωσε το απομακρυσμένο φιόρδ Τρέισι Αρμ της Αλάσκας τον περασμένο Αύγουστο, αφήνοντας πίσω του τεράστιες καταστροφές.

Ευτυχώς, δεν υπήρχαν άνθρωποι εκεί κοντά. Όμως, αμέσως μετά, οι επιστήμονες έπιασαν δουλειά, προσπαθώντας να ανασυνθέσουν τι συμβαίνει όταν η κατάρρευση μιας πλαγιάς βουνού προκαλεί ένα μέγα-τσουνάμι χωρίς να υπάρχει κανείς εκεί για να το δει.

Πώς συνέβη

Στις 10 Αυγούστου, στις 5:30 το πρωί, μια ολόκληρη πλαγιά βουνού στην είσοδο του υποχωρούντος παγετώνα South Sawyer αποκολλήθηκε, έπεσε στον ωκεανό και προκάλεσε ένα κύμα-τέρας. Στην κορύφωσή του, το κύμα έφτασε σε ύψος πάνω από 450 μέτρα στο απέναντι τοίχωμα του φιόρδ - ύψος μεγαλύτερο και από τον Πύργο του Άιφελ στο Παρίσι.

Το μέγα-τσουνάμι προκάλεσε όλεθρο στο τοπίο, απογυμνώνοντας δάση μέχρι τον βράχο, ξεριζώνοντας δέντρα και εκσφενδονίζοντας ογκόλιθους. Προκάλεσε επίσης μια σεισμική δόνηση τόσο ισχυρή που έσεισε ολόκληρο τον πλανήτη για μέρες. Ήταν μόλις η δεύτερη φορά που καταγράφεται τέτοιο φαινόμενο παγκοσμίως, και προκλήθηκε από την παγιδευμένη ενέργεια του κύματος που παλινδρομούσε μέσα στο φιόρδ για μέρες μετά το αρχικό συμβάν.

Κλιματική αλλαγή και «δουλειά ντετέκτιβ»

Τους μήνες που ακολούθησαν, μια ομάδα επιστημόνων από τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ευρώπη έκαναν «δουλειά ντετέκτιβ», προσπαθώντας να «αναπαραστήσουν αυτή τη διαδοχή κινδύνων», δήλωσε ο Ντανιέλ Σούγκαρ, γεωμορφολόγος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι. Η ομάδα δημοσίευσε τα ευρήματά της στο περιοδικό Science την Τετάρτη.

Οι επιστήμονες βλέπουν το αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής παντού σε αυτό το γεγονός. Πολλά παρόμοια περιστατικά έχουν συνδεθεί με την υποχώρηση των παγετώνων, καθώς το λιώσιμο του πάγου αποσταθεροποιεί τα βουνά και το έδαφος που ήταν καλυμμένα για αιώνες.

«Καθώς το κλίμα αλλάζει και οι παγετώνες υποχωρούν, είναι πιθανό να δούμε περισσότερα τέτοια γεγονότα σε περιβάλλοντα υψηλού γεωγραφικού πλάτους στην Αρκτική και την υπο-Αρκτική», δήλωσε ο Σούγκαρ.

Η κλίμακα της καταστροφής

Ακόμα και για τους επιστήμονες που μελετούν τέτοιες καταστροφές, η δύναμη του τσουνάμι στο Τρέισι Αρμ είναι δύσκολο να συλληφθεί από τον ανθρώπινο νου. Η πλαγιά που κατέρρευσε είχε ύψος πάνω από 975 μέτρα - ψηλότερη από το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο. Σήμερα, το σημείο μοιάζει γυμνό, σαν να «σκάφτηκαν» 165 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι βράχου καθώς γλίστρησαν στον ωκεανό.

Όταν ο ερευνητής Πάτρικ Λίνετ επισκέφθηκε την τοποθεσία μήνες αργότερα, έμεινε έκπληκτος. «Το είδα στην πραγματικότητα και δυσκολεύομαι να το πιστέψω», δήλωσε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνια.

Γιατί δεν υπήρξαν θύματα;

Μπορεί να φαίνεται περίεργο που μια τέτοια καταστροφή δεν προκάλεσε τραυματισμούς ή θανάτους. Όμως, το ύψος των κυμάτων δεν αντιστοιχεί πάντα στον αριθμό των θυμάτων. Τα πιο θανατηφόρα τσουνάμι στον κόσμο (όπως στον Ινδικό Ωκεανό το 2004 ή στην Ιαπωνία το 2011) προκλήθηκαν από σεισμούς.

Αντίθετα, τα τσουνάμι από κατολισθήσεις μοιάζουν με μια τεράστια «πιτσιλιά» (splash). Συμβαίνουν γρήγορα (το Τρέισι Αρμ διήρκεσε μόλις 45-60 δευτερόλεπτα) και σε στενά κανάλια. Τα τσουνάμι από σεισμούς έχουν τεράστιο όγκο νερού που εισβάλλει βαθιά στην ξηρά για 20-30 λεπτά, γι' αυτό και είναι πολύ πιο φονικά.

Τσουνάμι σε βιντεοπαιχνίδι

Οι επιστήμονες, θέλοντας να επικοινωνήσουν το μέγεθος του κινδύνου στο κοινό, δημιούργησαν μια προσομοίωση σε περιβάλλον βιντεοπαιχνιδιού. Ο χρήστης βιώνει το γεγονός από την οπτική γωνία κάποιου που οδηγεί ένα τζετ σκι και προσπαθεί να ξεφύγει από έναν τοίχο νερού που υψώνεται πάνω του.

«Στόχος μας δεν είναι η γραφιστική τέχνη», είπε ο Λίνετ. «Αλλά αν οι άνθρωποι το βιώσουν ψηφιακά, θα το θυμούνται ως κάτι κοντινό στο πραγματικό γεγονός. Είναι πολύ καλύτερο από το να το διαβάζεις».

Κίνδυνος για τα κρουαζιερόπλοια

Το Τρέισι Αρμ είναι δημοφιλής προορισμός για κρουαζιερόπλοια, με πάνω από 20 πλοία την ημέρα να μεταφέρουν έως και 6.000 επιβάτες το καθένα. Το μέγα-τσουνάμι συνέβη νωρίς το πρωί, όταν κανένα πλοίο δεν βρισκόταν στο σημείο. Ήταν καθαρή τύχη.

Ένα πλοίο της National Geographic βρισκόταν περίπου 24 χιλιόμετρα μακριά και ένιωσε ισχυρά ρεύματα, αλλά σώθηκε λόγω της απόστασης και των στροφών του φιόρδ που μείωσαν την ορμή του νερού. Ήδη, τρεις μεγάλες εταιρείες κρουαζιέρας ανέστειλαν τις διαδρομές προς το Τρέισι Αρμ για φέτος.

Μια ανησυχητική τάση

Οι επιστήμονες έχουν χαρτογραφήσει πάνω από 1.000 ενεργές κατολισθήσεις στην Αλάσκα. Ο ειδικός Μπρέτγουντ Χίγκμαν ανησυχεί ότι αυτές οι καταστροφικές καταρρεύσεις συμβαίνουν πλέον πιο συχνά. Ενώ τα τελευταία 200 χρόνια συνέβαινε μία κάθε 20 χρόνια, την τελευταία δεκαετία είχαμε έξι τέτοια γεγονότα.

«Έχουμε μια δεκαπλάσια αύξηση», λέει ο Χίγκμαν. «Πιστεύω ότι αυτό το μοτίβο είναι πραγματικό».

Παρά την πρόοδο, η πρόβλεψη παραμένει δύσκολη. Στην περίπτωση του Τρέισι Αρμ, δεν υπήρχαν εμφανή προειδοποιητικά σημάδια. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η ευθύνη πέφτει πλέον και στους πολίτες, οι οποίοι πρέπει να κατανοούν τους κινδύνους όταν επισκέπτονται αυτές τις άγριες, μεταβαλλόμενες περιοχές.

«Αυτές οι περιοχές», καταλήγει ο Σούγκαρ, «δεν πρόκειται ποτέ ξανά να είναι ελεύθερες κινδύνου».

Διαβάστε επίσης: Οργανώσεις καλούν τον ΠτΔ σε δεσμεύσεις για προστασία περιβάλλοντος

Πηγή: skai.gr